Phân biệt đối xử tại nơi làm việc

Phân biệt đối xử tại nơi làm việc có thể trông như thế nào

Phân biệt đối xử tại nơi làm việc xảy ra khi người sử dụng lao động (NSDLĐ) đối xử tệ hơn với người lao động vì một đặc điểm được pháp luật bảo vệ. Điều đó có thể bao gồm chủng tộc, màu da, nguồn gốc quốc gia, tôn giáo, giới tính, mang thai, tuổi tác, tình trạng khuyết tật và các đặc điểm khác được pháp luật liên bang hoặc tiểu bang bảo vệ.

Không phải lúc nào cũng dễ nhận ra. Phân biệt đối xử có thể xuất hiện trong việc tuyển dụng, sa thải, trả lương, sắp xếp ca làm việc, thăng chức, kỷ luật, giao việc, nghỉ phép, đào tạo hoặc quấy rối. Đôi khi nó giống như những quy định không công bằng nhưng chỉ áp dụng cho một số người lao động nhất định. Đôi khi khác, đó là một mô-típ, ví dụ như cứ liên tục bị bỏ qua trong khi những người kém đủ điều kiện hơn lại được thăng chức.

Một vài ví dụ thường gặp là:
- bị sa thải sau khi bạn nói với NSDLĐ rằng bạn đang mang thai
- bị trả lương thấp hơn vì chủng tộc hoặc nguồn gốc quốc gia của bạn
- bị chọc ghẹo, xúc phạm hoặc cố tình loại trừ vì tôn giáo hoặc giọng/khẩu âm
- bị từ chối một điều chỉnh hợp lý (reasonable accommodation) cho tình trạng khuyết tật hoặc tôn giáo
- người lao động lớn tuổi bị đẩy ra hoặc thay thế bằng người trẻ hơn

Không phải hành vi đối xử bất công nào cũng là phân biệt đối xử trái pháp luật. Ở hầu hết các tiểu bang, chế độ tuyển dụng “tùy ý chấm dứt” (at-will) là mặc định, nghĩa là NSDLĐ thường có thể đưa ra các quyết định xấu hoặc không công bằng vì những lý do không trái pháp luật. Tuy nhiên, nhìn chung họ không thể hành động vì một đặc điểm được pháp luật bảo vệ hoặc vì bạn đã thực hiện/đòi hỏi các quyền được pháp luật bảo vệ. Bạn có thể đọc thêm về quyền lợi nơi làm việc trên trang quyền lợi của chúng tôi và trang dịch vụ về phân biệt đối xử.

Bạn không cần chắc chắn trước khi yêu cầu được giúp đỡ

Nhiều người lao động chờ quá lâu vì không chắc rằng chuyện đã xảy ra có “đủ nghiêm trọng” hay không. Bạn không cần tự chứng minh mọi thứ trước khi liên hệ. Một luật sư việc làm (employment attorney) được cấp phép có thể xem xét các tình tiết, giải thích những dạng yêu cầu/khởi kiện (claims) bạn có thể hoặc có thể không có, và trao đổi về các bước tiếp theo.

WorkRightMatch không phải là công ty luật và không phải luật sư của bạn. Chúng tôi cung cấp thông tin giáo dục chung và giúp người lao động được ghép với các luật sư việc làm độc lập, được cấp phép. Dịch vụ này miễn phí cho người lao động và nhiều luật sư việc làm giải quyết các vụ việc theo thỏa thuận phí dựa trên kết quả (contingency) và cũng cung cấp tư vấn miễn phí.

Nếu bạn là người nhập cư, quyền lợi nơi làm việc của bạn vẫn có thể được áp dụng bất kể tình trạng nhập cư. Bạn không cần phải là công dân Hoa Kỳ mới được bảo vệ theo nhiều luật lao động. Để biết thêm, xem quyền lợi nơi làm việc dành cho người lao động nhập cư và quyền lợi cho người nhập cư mới.

Phải làm gì nếu bạn nghĩ mình đang bị phân biệt đối xử

Hãy cố gắng giữ bình tĩnh và tập trung vào sự thật. Những việc bạn làm trong vài ngày tới có thể rất quan trọng.

1. Ghi lại những gì đã xảy ra. Ghi chú ngày, giờ, những người liên quan, nhân chứng và những gì đã nói hoặc đã làm.
2. Lưu các bản sao của những hồ sơ không mật (non-confidential) mà bạn đã có quyền hợp pháp để truy cập, chẳng hạn như lịch làm việc, phiếu lương, biên bản/kỷ luật (write-ups), email hoặc tin nhắn (text) liên quan đến vấn đề.
3. Xem lại chính sách khiếu nại của NSDLĐ nếu có, và cân nhắc việc nộp báo cáo rõ ràng bằng văn bản.
4. Tiếp tục làm tốt công việc của bạn nhất có thể, nếu việc đó là an toàn.
5. Yêu cầu được tư vấn pháp lý nhanh chóng, đặc biệt nếu bạn bị sa thải, bị hạ chức, hoặc bị từ chối nghỉ phép hoặc điều chỉnh hợp lý.

Hãy cẩn thận đừng lấy hoặc gửi bí mật công ty, hồ sơ khách hàng hoặc các tài liệu được bảo mật đặc quyền. Trên trang web này, đừng tải lên hoặc dán các tài liệu vụ việc mang tính bí mật. Mục tiêu ở đây là yêu cầu một buổi tư vấn, chứ không phải chia sẻ toàn bộ hồ sơ của bạn lên mạng.

Nếu bạn cần giúp sắp xếp việc ghi chép các sự kiện, hướng dẫn ghi lại vấn đề tại nơi làm việc của chúng tôi có thể hữu ích. Nếu vấn đề cũng liên quan đến quấy rối, xem cách báo cáo quấy rối tại nơi làm việc.

Hạn nộp có thể ngắn, nên đừng chờ

Các yêu cầu/khởi kiện về việc làm (employment claims) có thời hạn, và đôi khi thời hạn đó ngắn một cách bất ngờ. Một số thời hạn có thể chỉ là 180 ngày, trong khi những thời hạn khác dài hơn. Thời hạn phụ thuộc vào loại yêu cầu, luật áp dụng và tiểu bang của bạn. Đôi khi bạn phải nộp đơn khiếu nại trước với một cơ quan nhà nước (agency) rồi mới nộp đơn khởi kiện.

Vì vậy, bạn sẽ khôn ngoan nếu sớm trao đổi với một luật sư được cấp phép ngay sau khi sự việc xảy ra, đặc biệt sau khi bạn bị sa thải, bị đình chỉ, bị hạ chức hoặc bị ép thôi việc (forced resignation). Chờ đợi có thể khiến việc tìm chứng cứ khó hơn và có thể làm giảm các lựa chọn của bạn.

Để biết thêm thông tin nền, xem khiếu nại EEOC (Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng) khác với khởi kiện như thế nào, cách nộp đơn khiếu nại lên EEOC và hướng dẫn nhanh về hạn nộp. Vì thời hạn khác nhau, hãy xác nhận thời điểm trong trường hợp của bạn với một luật sư.

Luật sư việc làm có thể giúp như thế nào

Luật sư việc làm được cấp phép có thể đánh giá liệu các tình tiết có gợi ý về hành vi phân biệt đối xử trái pháp luật hay không, giải thích bằng chứng nào là quan trọng và giúp bạn hiểu những hướng đi có thể theo phía trước. Việc đó có thể bao gồm thương lượng với NSDLĐ, hỗ trợ nộp đơn khiếu nại lên cơ quan nhà nước, xem xét một đề nghị thôi việc (severance offer) hoặc nộp đơn yêu cầu/khởi kiện nếu phù hợp.

Luật sư cũng giúp người lao động tránh các sai lầm thường gặp, như bỏ lỡ hạn nộp, ký từ bỏ quyền quá sớm, hoặc trình bày khiếu nại theo cách khiến thiếu các chi tiết quan trọng. Nếu vụ việc của bạn liên quan đến hơn một vấn đề, chẳng hạn như trả đũa (retaliation), tiền lương chưa được trả (unpaid wages) hoặc sa thải sai (wrongful termination), thì luật sư cũng có thể giúp nhận ra điều đó.

Nhiều luật sư việc làm làm theo thỏa thuận phí dựa trên kết quả (contingency), nghĩa là họ chỉ được trả tiền nếu người lao động nhận được khoản tiền, và nhiều luật sư cung cấp tư vấn miễn phí. WorkRightMatch miễn phí cho người lao động. Nếu bạn được ghép, bất kỳ thỏa thuận phí nào cũng do trực tiếp giữa bạn và luật sư quyết định. Tìm hiểu thêm về cách luật sư việc làm được trả phí và luật sư việc làm làm những gì.

Nếu bạn sẵn sàng trao đổi về tình huống của mình, hãy được ghép tại đây.